P\u0119kni\u0119cie macicy w ci\u0105\u017cy jest rzadk\u0105 ale cz\u0119sto katastrofaln\u0105 komplikacj\u0105 z du\u017cym odsetkiem powik\u0142a\u0144 zar\u00f3wno u noworodk\u00f3w jak i u matek. Znane s\u0105 liczne czynniki zwi\u0119kszaj\u0105ce ryzyko p\u0119kni\u0119cia macicy, ale nawet w podgrupach wysokiego ryzyka, prawdopodobie\u0144stwo p\u0119kni\u0119cia macicy jest niskie. W latach 1976 \u2013 2012, powsta\u0142o 25 publikacji recenzowanych przez specjalist\u00f3w z dziedziny po\u0142o\u017cnictwa, kt\u00f3re dotyczy\u0142y przypadk\u00f3w p\u0119kni\u0119cia macicy. Odnotowano 2084 p\u0119kni\u0119\u0107 macicy w\u015br\u00f3d 2 951 297\u00a0kobiet ci\u0119\u017carnych, co r\u00f3wna si\u0119 0.07% przypadk\u00f3w<\/b>.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowe oznaki i symptomy p\u0119kni\u0119cia macicy s\u0105 niespecyficzne, co utrudnia diagnoz\u0119 i czasami op\u00f3\u017ania podj\u0119cie zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 terapeutycznych. Od momentu postawienia diagnozy do zako\u0144czenia porodu mo\u017ce up\u0142yn\u0105\u0107 og\u00f3lnie od 10 do 37 minut zanim dochodzi do powa\u017cnych uraz\u00f3w u dziecka. Do uraz\u00f3w tych dochodzi w zwi\u0105zku z wzmo\u017conym krwotokiem, niedotlenieniem p\u0142odu, lub obiema tymi komplikacjami na raz.<\/p>\n
Symptomy ostrzegawcze p\u0119kni\u0119cia macicy s\u0105 niejednoznaczne, a kr\u00f3tki czas na podj\u0119cie zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 sprawia, \u017ce p\u0119kni\u0119cie macicy jest jedn\u0105 z komplikacji, kt\u00f3rej lekarze obawiaj\u0105 si\u0119 najbardziej.<\/p>\n
Definicja<\/span><\/b><\/p>\n P\u0119kni\u0119cie macicy podczas ci\u0105\u017cy jest zdarzeniem rzadkim, ale skutkuj\u0105cym komplikacjami zagra\u017caj\u0105cymi \u017cyciu matki i dziecka. Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 zar\u00f3wno u kobiet z nienaruszon\u0105 macic\u0105, jak i u tych, kt\u00f3re maj\u0105 na macicy blizn\u0119 po przebytym zabiegu chirurgicznym.<\/p>\n O p\u0119kni\u0119ciu macicy [w polskim pi\u015bmiennictwie \u201ekompletne p\u0119kni\u0119cie macicy\u201d (przyp. T\u0142um.)] m\u00f3wimy gdy dochodzi do pe\u0142nego p\u0119kni\u0119cia \u015bciany macicy w ca\u0142ej jej grubo\u015bci \u0142\u0105cznie z rozerwaniem otrzewnej. Z definicji, jest to zwi\u0105zane z:<\/p>\n \n W przeciwie\u0144stwie do kompletnego p\u0119kni\u0119cia macicy, rozej\u015bcie si\u0119 blizny na macicy [\u201eniekompletne uszkodzenie macicy\u201d w polskich opracowaniach (przyp. T\u0142um.)] polega na p\u0119kni\u0119ciu i rozdzieleniu si\u0119 istniej\u0105cej tkanki blizny. Jest to komplikacja cz\u0119stsza, ale rzadko skutkuj\u0105ca wi\u0119kszymi urazami u dziecka i matki.<\/b><\/p>\n Co wa\u017cne, w przypadku kiedy defekt \u015bciany macicy ogranicza si\u0119 do rozej\u015bcia si\u0119 blizny,\u00a0 pokrywaj\u0105ca macic\u0119 b\u0142ona otrzewna pozostaje nienaruszona i nie wyst\u0119puje znacz\u0105ce klinicznie krwawienie z kraw\u0119dzi blizny. Poza tym, w przypadku rozej\u015bcia si\u0119 blizny na macicy (inaczej ni\u017c przy kompletnym p\u0119kni\u0119ciu macicy), p\u0142\u00f3d, \u0142o\u017cysko i p\u0119powina pozostaj\u0105 w jamie macicy. Je\u015bli istnieje potrzeba ci\u0119cia cesarskiego, jest to z innych powod\u00f3w po\u0142o\u017cniczych, nie za\u015b z powodu zagro\u017cenia \u017cycia\/dobrostanu p\u0142odu zwi\u0105zanego z p\u0119kni\u0119ciem macicy.<\/p>\n Jakkolwiek blizna na macicy (b\u0119d\u0105ca w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutkiem poprzedniego ci\u0119cia cesarskiego) jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka\u00a0 p\u0119kni\u0119cia macicy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w p\u0119kni\u0119\u0107 blizn na macicy to ich rozej\u015bcie si\u0119 (= niekompletne uszkodzenie macicy), nie za\u015b kompletne p\u0119kni\u0119cie macicy. Te dwa poj\u0119cia nale\u017cy jasno rozr\u00f3\u017cnia\u0107, gdy\u017c sposoby post\u0119powania klinicznego i uzyskiwane efekty r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacz\u0105co w przypadku ka\u017cdego z nich.<\/b><\/p>\n \u00a0<\/b><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a informacji i wyb\u00f3r opracowa\u0144<\/span><\/b><\/p>\n Recenzowanej przez specjalist\u00f3w \u2013 po\u0142o\u017cnik\u00f3w literatury poszukiwano w bazach PubMed, Medline i Cochrane w\u015br\u00f3d artyku\u0142\u00f3w dost\u0119pnych w j\u0119zyku angielskim. Terminami u\u017cywanymi w poszukiwaniu odpowiednich materia\u0142\u00f3w by\u0142y: p\u0119kni\u0119cie macicy, ci\u0105\u017ca i wcze\u015bniejsze ci\u0119cie cesarskie, por\u00f3d pochwowy po uprzednio przebytym ci\u0119ciu cesarskim, VBAC, pr\u00f3ba porodu (TOL), pr\u00f3ba porodu po uprzednio przebytym ci\u0119ciu cesarskim (TOLAC), rozej\u015bcie si\u0119 blizny na macicy oraz ci\u0105\u017ca i usuni\u0119cie mi\u0119\u015bniaka. Zastosowano te\u017c standardowe \u015bledzenie wzmianek.<\/p>\n Do prezentowanego przegl\u0105du wybrano artyku\u0142y opublikowane od 1976 roku do maja 2012, kt\u00f3re posiad\u0142y wystarczaj\u0105ce informacje na temat definicji p\u0119kni\u0119cia macicy i rozej\u015bcia si\u0119 blizny na macicy stosowanych przez ich autor\u00f3w. Wszystkie artyku\u0142y by\u0142y pracami obserwacyjnymi lub przegl\u0105dowymi. W sumie analizie poddano 133 opublikowane artyku\u0142y.<\/p>\n Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i czynniki ryzyka<\/span><\/b><\/p>\n Meta \u2013 analiza zgromadzonych danych z 25 recenzowanych przez specjalist\u00f3w \u2013 po\u0142o\u017cnik\u00f3w publikacji medycznych z lat 1976 \u2013 2012 wykaza\u0142a, \u017ce zwi\u0105zane z ci\u0105\u017c\u0105 p\u0119kni\u0119cie macicy zdarza si\u0119 og\u00f3lnie 1 na 1 416\u00a0przypadk\u00f3w (0,07%). Kiedy publikacje ograniczono do 8 tych dotycz\u0105cych spontanicznych p\u0119kni\u0119\u0107 macicy wcze\u015bniej nieoperowanej maj\u0105cych miejsce w krajach rozwini\u0119tych, odsetek ten wynosi\u0142 0.012% (1 na 8\u00a0434 kobiet).<\/p>\n Wrodzone anomalia macicy, wielor\u00f3dztwo, przebyte usuwanie mi\u0119\u015bniak\u00f3w, liczba i rodzaj przebytych ci\u0119\u0107 cesarskich, makrosomia p\u0142odu, indukcja porodu, interwencje po\u0142o\u017cnicze i urazy macicy zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko p\u0119kni\u0119cia macicy, za\u015b wcze\u015bniej przebyty por\u00f3d drogami natury i przed\u0142u\u017cona przerwa mi\u0119dzy cesark\u0105 a kolejnym porodem stanowi\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 ochron\u0119. W przeciwie\u0144stwie do modeli pozwalaj\u0105cych oceni\u0107 prawdopodobie\u0144stwo udanej pr\u00f3by porodu po ci\u0119ciu cesarskim, nie s\u0105 dost\u0119pne modele pozwalaj\u0105ce precyzyjnie oceni\u0107 ryzyko p\u0119kni\u0119cia macicy w ka\u017cdym indywidualnym przypadku.<\/p>\n Oto g\u0142\u00f3wne czynniki brane pod uwag\u0119 przy ocenie ryzyka p\u0119kni\u0119cia macicy<\/span>:<\/p>\n –\u00a0 operowana (z blizn\u0105).<\/p>\n \n W przypadku macicy operowanej wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n A)\u00a0\u00a0\u00a0 macic\u0119 po przebytym ci\u0119ciu cesarskim \u2013 mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 poni\u017csze podkategorie:<\/p>\n – blizn\u0119 poprzeczn\u0105 w dole brzucha po 1 cc (szycie jedno lub dwuwarstwowe);<\/p>\n – nisko usytuowan\u0105 pionow\u0105 blizn\u0119 po 1 cc;<\/p>\n – blizn\u0119 po ci\u0119ciu klasycznym;<\/p>\n – blizn\u0119 po wi\u0119cej ni\u017c 1 cc;<\/p>\n B)\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0macic\u0119 po usuni\u0119cie mi\u0119\u015bniaka (operacyjnie lub laparoskopowo).<\/p>\n \n – wielor\u00f3dztwo;<\/p>\n – wiek matki;<\/p>\n – kwestie \u0142o\u017cyska (przyro\u015bni\u0119te, wro\u015bni\u0119te, przero\u015bni\u0119te, przoduj\u0105ce, odklejenie si\u0119 \u0142o\u017cyska);<\/p>\n – ci\u0105\u017ce pozamaciczne;<\/p>\n – dystocja (makrosomia p\u0142odu, zw\u0119\u017cona miednica);<\/p>\n – ci\u0105\u017ca trwaj\u0105ca ponad 40 tygodni;<\/p>\n – nadmierne rozci\u0105gni\u0119cie macicy (ci\u0105\u017ca wielop\u0142odowa, wielowodzie).<\/p>\n \n – wcze\u015bniejszy por\u00f3d drogami natury;<\/p>\n – brak wcze\u015bniejszego porodu drogami natury;<\/p>\n – odst\u0119p mi\u0119dzy porodami.<\/p>\n \n – brak akcji porodowej;<\/p>\n – por\u00f3d spontaniczny;<\/p>\n – por\u00f3d wywo\u0142ywany (oksytocyna, prostaglandyny)<\/p>\n – przyspieszanie porodu oksytocyn\u0105;<\/p>\n – czas trwania porodu;<\/p>\n – brak post\u0119pu porodu.<\/p>\n \n – por\u00f3d zabiegowy (kleszczowy);<\/p>\n – zabiegi na macicy typu obr\u00f3t zewn\u0119trzny, r\u0119czne wydobycie \u0142o\u017cyska<\/p>\n \n\n
\n
\n
\n
\n
\n